دنباله‌دارها مناظر باشكوهي در آسمان شب‌اند و ماهيت آنها همواره موضوعي چالش‌برانگيز در تاريخ نجوم بوده است. امروز مي‌دانيم اين كوه‌هاي يخ سرگردان در فضاي منظومه شمسي خاستگاهي در دوردست‌هاي منظومه دارند و با نزديك شدن به خورشيد دُمي بلند از ذرات از آنها شكل مي‌گيرد اما زماني نه‌چندان دور آنها پديده‌هايي جوّي تصور مي‌شدند.

در بخش نخست اين مقاله، در شماره ۱۵۸/۱۵۷ نجوم، ديديم كه چگونه تيكو بِراهه با تخمين فاصلهِ دنباله‌داران از زمين، تغيير بنيادي در شناخت اين اجرام پديد آورد و نشان داد كه آنها متعلق به جوّ نيستند و در فاصله بسيار دورتري از زمين قرار دارند. در عين‌حال، بِراهه مسئله‌اي بزرگ در پيشِ روي اخترشناسان و فلاسفه قرار داد: اين اجرام غيرعادي در كجاي آسمان و در زُمرهِ كدام انواع آسماني بايد قرار مي‌گرفتند؛ وقتي در جهانِ ارسطويي، تعداد، نوع، و حركت همهِ اجرام آسماني معلوم بود؛ دنباله‌داران را -‌كه اجرامي غيرمتعارف بودند و نه تعداد، نه نوع، و نه حركت آنها دانسته بود- چگونه مي‌شد در جاي مناسب خودشان قرار داد.

بِراهه در نخستين سال قرن هفدهم ميلادي درگذشت؛ قرني كه طي آن برخي از بزرگ‌ترين اختراعات و اكتشافات تاريخ اخترشناسي روي داد: تلسكوپ اختراع شد، قمرهاي جديد كشف شدند، حلقه‌هاي زحل و لكه‌هاي خورشيد رصد شدند، كِپلر قانون‌هاي گردش سيارات را كشف كرد، حسابان اختراع شد، نيوتن بنياد مكانيك سماوي را پِي‌ريخت، و سرانجام دقت اندازه‌گيري زاويه‌اي به ۱۵ ثانيهِ قوس رسيد كه نسبت به‌پايان قرن شانزدهم چهار برابر شده بود. نظريه‌پردازي دربارهِ دنباله‌داران هم از همهِ اينها تأثير پذيرفت، تا اين كه نيوتن، در اواخر قرن هفدهم، نقطهِ عطف ديگري در تاريخ نظريهِ دنباله‌داران پديد آورد.

تقريباً در سراسر قرن هفدهم حركت و ماهيت دنباله‌داران دو روي يك سكّه تلقي مي‌شدند: اگر دنباله‌دار حركتي مُستَدير داشت جزء اجرام پايندهِ سماوي بود و اگر حركتش مستقيم بود در زُمرهِ اجرام ناپايداري قرار مي‌گرفت كه دفعتاً در فضاي اَثيري پديد مي‌آمدند و به‌همان صورت از بين مي‌رفتند. به‌همين سبب بود كه يافتن چگونگي حركت دنباله‌داران اولويت اِنكارناپذيري داشت و براي برآوردن اين نياز مسابقه‌اي ناخواسته بين اخترشناسان رصدگر، رياضيدانان، و سازندگان ابزارهاي رصد در جريان بود.

بعد از بِراهه نخستين اخترشناساني، كه آوازه‌شان در اروپا پيچيد، گاليله و كپلر بودند. گاليله كه يكي از بنيانگذاران انقلاب علمي در قرن هفدهم شمرده مي‌شود نظريه‌اي كاملاً ارسطويي در مورد دنباله‌داران داشت. او گرچه نمي‌توانست مُنكِر اندازه‌گيري‌هايي باشد كه دنباله‌داران را در خارج از جوّ زمين قرار مي‌داد، به‌سماوي بودن آنها اعتقاد نداشت. به‌عقيدهِ گاليله، بخار و دُخانِ برخاسته از زمين مستقيم به‌آسمان و حتي به‌ فضاي ميان­‌سياره‌اي صعود مي‌كرد. سپس نور خورشيد بعد از برخورد به‌اين توده بازتابيده مي‌شد اما، چون نور بازتابيده از جوّ زمين عبور مي‌كرد، ناخالصي‌هاي جوّ سبب مي‌شد كه اين نور بازتابيده دچار شكست شود. اين شكست نور به‌صورت دنبالهِ دنباله‌دار ديده مي‌شد.

گاليله در نظريهِ خود تلاش كرد همهِ پديده‌هاي مربوط به‌دنباله‌داران را توجيه كند: ظهور ناگهاني دنباله‌داران با رقيق شدن تصادفي بخارات و صعود آنها توجيه شد، پاد-‌خورشيدي بودن دنباله با تابش خورشيد، زَوال تدريجي دنباله داران با دورتر شدن آنها، و غير‌تَناوبي بودن دنباله‌داران با حركت مستقيم‌الخط‌شان ربط داده شد.

كپلر، اما، نظريه‌اي كاملاً متفاوت داشت. به‌عقيدهِ او دنباله‌داران اجرامي سماوي بودند اما مانند سيارات و ستارگان حركت مستدير نداشتند بلكه در مسيرهاي مستقيم حركت مي‌كردند. به‌همين سبب در تمام نوشته‌هاي كپلر، در مورد قوانين حركت سيارات، اثري از دنباله‌داران به‌چشم نمي‌خورَد. نظر كپلر در مورد ماهيت دنباله‌دارها طي ساليان تغيير كرد. او در سال‌هاي آغازين قرن هفدهم فكر مي‌كرد كه جسم دنباله‌داران مانند گويي شيشه‌اي است كه نور خورشيد را مي‌شكند و پرتوهاي شكسته به‌صورت دنباله‌دار ديده مي‌شوند. اما بعد در مقابل اين سؤال قرار گرفت كه پرتوهاي شكسته بايد بازتابيده شوند تا قابل روِيت گردند. اگر شكست نور از بدنهِ دنباله‌داران در ميان اِتِر (ماده‌اي كه تصور مي‌شد فضا از آن تشكيل شده است) صورت مي‌گيرد چگونه اِترِ خالص نورِ شكسته را به‌ناظر زميني باز مي‌تاباند؟ بعدتر، در دهه دوم قرن هفدهم، كپلر نظريه‌اي را پَروَراند كه بخشي از آن بي‌شباهت به‌نظريهِ امروزين دنباله‌داران نيست. به‌اعتقاد او دنباله‌داران بر اثر تجمع ناخالصي‌هاي اِتِر پديد مي‌آيند. مادهِ دنباله‌دار نه آن‌قدر سخت است كه نور از آن نگذرد و نه آن‌قدر شفاف كه نور به‌راحتي در آن سِير كند. وقتي پرتوهاي خورشيد به‌مادهِ دنباله‌دار برخورد مي‌كنند ذراتي از آن را در فضاي اِترِي آسمان مي‌پَراكَنند. سپس نور بازتابيده از اين ذرات به‌صورت دنباله جِلوه مي‌كند و به‌همين سبب دنباله همواره در خلاف جهت خورشيد گسترش مي‌يابد.

كپلر معتقد بود به‌‌تعداد ماهيان اقيانوس‌ها دنباله‌دار در آسمان وجود دارد، و هدف خالِق از پديد آوردن آنها، باز-توزيع ناخالصي‌هاي اِتِر است. اگر اين ناخالصي‌ها انباشته مي‌شدند رفته‌رفته لايه‌اي تشكيل مي‌دادند كه مانع رسيدن نور خورشيد و ستارگان مي‌شد. اما دنباله‌داران، كه از تجمع چنين ناخالصي‌هايي پديد مي‌آيند، حركت مي‌كنند و به‌تدريج ناخالصي‌ها را در همه جا مي‌پراكنند.

زماني كه كپلر صورت نهايي نظريهِ دنباله‌داران خود را تنظيم مي‌كرد، فيلسوفي ديگر نه‌تنها طرحي براي ساز‌وكار دنباله‌داران، بلكه نظريه‌اي براي كاركرد كل عالم پِي مي‌ريخت. در نظر رِنه دِكارت (۱۶۵۰-۱۵۹۶)، فيلسوف فرانسوي، دنباله‌داران همان سرگذشتي را داشتند كه كوتوله‌هاي سفيد در نجوم امروز دارند.

منبع:ماهنامه اختصاصی اختر شناسی.

فضاپیمای کاسینی در جدیدترین تصویر ارسالی خود توانست حلقه های جدیدی از زحل را به تصویر بکشد. 

عربستان سعودي مسلمانان را براي رويت هلال ماه در 28 شعبان دعوت كرد. 

با كمال شگفتي ، عربستان سعودي از رصدگران براي رويت هلال ماه رمضان در شامگاه پنج شنيه 21 سپتامبر (30 شهريور) دعوت به عمل آورد. اين در حالي است كه مقارنه ماه و خورشيد در روز جمعه اتفاق مي افتد و در آن روز  در شهر مكه ،ماه زودتر از خورشيد غروب مي كند. بنابراين مطابق تقويم ام القري روز يكشنبه اول ماه مبارك رمضان است و در روز شنبه هلال ماه فقط با ابزار قابل رويت است. جالب آنكه مسولين كشور عربستان مردم را به رويت هلال ماه در دو روز قبل از موعد دعوت مي كنند.

در بخشي از اطلاعيه مجلس اعلي عربستان آمده است :

« نظر به اينكه اينكه شروع ماههاي رجب و شعبان امسال به واسطه شهود ثابت نشده است و احتمال 29 روزه بودن اين دو ماه وجود دارد. لذا مجلس قضاي اعلي عربستان سعودي از عموم  مسلمانان در اين سرزمين ها براي رويت هلال رمضان در شامگاه پنج شنبه مطابق 28 شعبان1427 يا شامگاه جمعه 29 شعبان 1427 بر طبق تقويم ام القري دعوت به عمل مي آورد. پس اگر هلال ديده نشود در شامگاه شنبه اقدام نمايند.‌»

منبع:آسمان پارس.

 

اخترشناسان رصد خانه اسمیت سانیون آریزونا به تازگی با بهره گیری از شبکه ای از تلسکوپ های خودکار مرتبط، موفق به کشف سیاره ای عظیم در فاصله چهارصد و پنجاه سال نوری از زمین شده اند.ساختار شگفت انگیز این سیاره برای دانشمندان هنوز هم در پرده ای از ابهام قرار دارد.  

جرم تازه کشف شده که HAT-P-1 نام دارد  به دور ستاره مادر خود در صورت فلکی سوسمار در گردش است.بدین ترتیب اخترشناسان با گونه جدیدی از سیارات روبرو هستند.در حالی که HAT-P-1 با شعاعی در حدود 1.38 برابر شعاع سیاره مشتری ،سیاره ای عظیم به حساب می آید اما نزدیک به نیمی از جرم مشتری را دارا می باشد.

گاسپر باکس از موسسه تلسکوپ فضایی هابل و همچنین مرکز اختر فیزیک هاروارد –اسمیت سانیون  درباره کشف جدید می گوید: سیاره مور د نظر تنها یک چهارم چگالی آب را دارا می باشد ، به عبارت دیگر از یک توپ چوب پنبه ای عظیم هم سبک تر است. همانند سیاره زحل اگر اندازه آن مطرح نبود به راحتی در وان حمام جای می گرفت.

سیاره HAT-P-1  در فاصله  دوازده و نیم میلیون کیلومتری(یک دوازدهم فاصله زمین تا خورشید) از ستاره مادر ، هر چهار روز  نیم یک بار به دور آن می گردد.هر بار که سیاره از مقابل ستاره عبور می کند به مدت دو ساعت به اندازه 1.5% از درخشش ستاره مادر کاسته می شود و پس از آن دوباره به درخشندگی سابق باز می گردد.

ستاره مادر نیز خود عضوی از یک مجموعه ستاره ای دوتایی ADS 16402 است که با دوربین دوچشمی قابل مشاهده هستند.فاصله دو ستاره این مجموعه هزار و پانصد بار از فاصله زمین تا خورشید بیشتر است.این ستارگان با سنی در حدود 3.6 میلیارد سال شباهت بسیاری به خورشید دارند.

اگر چه که سیاره تازه کشف شده دارای ساختاری متفاوت(چگالی اندک) در مقایسه با سیارات فراخورشیدی می باشد،اما سیاره ای یگانه نیست. در حالی که نخستین سیاره کشف شده کهHD 209458b  نام دارد بنابر تئوری های فعلی از لحاظ اندازه 20% نسبت به آن چیزی که می بایست باشد بزرگتر است، سیاره HAT-P-1 بیست و چهار درصد از محاسبات فرار تر است.

رابرت نیوز از مرکز اختر فیزیک هاروارد –اسمیت سانیون در این باره می گوید: از یازده سیاره ای که تاکنون از مقابل ستاره مادر عبور کرده اند ،این دو سیاره بسیار عظیم هستند  و در عین حال دارای چگالی اندکی می باشند چیزی که با پیش بینی های نظریات فعلی مغایرت دارد. در حقیقت این کشف با ما می گوید در نظریاتی که هم اکنون پیرامون شکل گیری سیارات مطرح شده است ،نکته ای گم شده وجود دارد.

نرم افزار محاسباتی برای تعیین سن شما در سیارات منظومه شمسی به همراه سالگرد تولد. 

 

  را مطالعه کنید.Read_Me پس از دانلود پک نرم افزار آن را از حالت فشرده خارج کرده و فایل

 

همچنین برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید مقاله آموزشی تفاوت سن در دنیا های دیگر منظومه شمسی را مطالعه نمایید.

حجم: 303 کیلو بایت

 

 بر مبنای پژوهش های جدیدی که گروهی از دانشمندان با همکاری ناسا انجام دادند،در بیش از یک سوم سیستم های سیاره ای غولی،که اخیرا در ورای منظومه شمسی یافت شده اند،احتمال تولید سیاره های زمین گون وجود دارد.

 

سرانجام اعضاء طرح جست و جوی سیارات فرا خورشیدی( TrES ) با استفاده از سه تلسکوپ اماتوری خود موفق به کشف دومین سیاره فراخورشیدی در طرح خود شدند. 

تلسکوپ فضائی هابل از همدم عجیب یک ستاره عکسبرداری کرد. دانشمندان پس از تحقیقات بیشتر هویت آن را مشخص کردند. 

مریخ نورد فرصت با فعالیت 930 روزه اش بر روی مریخ اینک به نزدیکی گودال ویکتوریا رسیده است. 

از دیدگاه زیست شناسان خورشید عامل حیات روی زمین است. اما از دیدگاه اخترشناسان خورشید ستاره ای معمولی در میان میلیاردها ستاره کهکشان ماسj. درخشندگی خیره کننده خورشید تنها به دلیل نزدیکی آن به زمین است و نور خورشید طی 8 دقیقه و 20 ثانیه به زمین می رسد. در صورتی که نور نزدیکترین ستاره بعدی که آلفا قنطورس است، 3/4 سال در راه است تا به ما نتابد.

 

پیش از آن که ویژگیهای خورشید را بررسی کنیم ابتدا باید فرایند تشکیل شدن ستارها را بشناسیم. در کهکشان ما و دیگر  کهکشانها در فضای میان ستاره ای ابرهای گازی بزرگی دیده می شوند که آنها را سحابی می نامند. ممکن است ابعاد سحابیها به حدود چند سال نوری برسد. آنها عمدتاً از گازهای هیدروژن و هلیوم تشکیل شده اند. سحابی ها تحت تاًثیر عوامل گوناگون دچار ناپایداری می شوند و این ناپایداریها موجب می شود که تراکم گازها در نقطه ای از سحابی بیشتر شود. درنتیجه نیروی گرانش آن بخش بیشتر می شود و گازها ازمناطق دیگر به سوی این ناحیه متراکمتر سقوط می کنند. به دلیل فشار زیاد گازها دمای بخش مرکزی توده به تدریج افزایش می یابد و هنگامی که دمای ناحیه مرکزی به حدود ده میلیون درجه سانتی گراد برسد واکنش اتمی به نام همجوشی هسته ای رخ میدهد. با آغاز واکنشهای همجوشی هسته ای ستاره به حالت پایداری می رسد. به این منظور که تعادلی فشار رو به درون گرانش با فشار رو به بیرون گازها ایجاد می شود و ستاره ای به دنیا می آید. این فرایند در مورد خورشید نیز رخ داده است. در بخش مرکزی خورشید با واکنش همجوشی هسته ای هیدروژن به هلیوم تبدیل و  انرژی زیادی آزاد می شود. با این منبع انرژی است که از پنج میلیارد سال پیش تاکنون پیوسته خورشید می درخشد. بر اساس محاسبات انجام شده اختر شناسان بر این باورند که تا 5 میلیارد سال دیگر نیز خورشید به همین صورت خواهد درخشید.

تقریباً همزمان با تشکیل شدن خورشید سیارات نیز به دور خورشید تشکیل شده اند. تمام سیارات منظومه شمسی اسیر گرانش خورشیدند و به دور آن می گردند. 9/99 درصد از جرم منظومه شمسی از آن خورشید است. برای مقایسه جالب است بدانید که خورشید تقریباً 300 هزار برابر از زمین پرجرمتر است. از آنجا که خورشید از لحاظ نجومی در فاصله نزدیکی نسبت به ما قرار دارد می توان جزییات آن را با استفاده از تلسکوپ مشاهده کرد و اطلاعاتی درباره جو و ساختار درونی خورشید به دست آورد. اختر شناسان عقیده دارند که خورشید از لحاظ ساختار درونی از سه بخش عمده تشکیل شده است: هسته و بخش تابشی و بخش همرفتی.

هسته در واقع موتور خانه خورشید است و در آن واکنشهای همجوشی هسته ای رخ می دهد. دمای هسته خورشید به 15 میلیون درجه سانتیگراد می رسد. انرژی تولید شده در هسته مستقیماً به سطح نمی رسد بلکه در لایه ای بالا تر به بخش تابشی وارد می شود. در این بخش پیوسته فرایند جذب و تابش انرژی صورت می گیرد. در نهایت انرژی تولید شده به بیرونی ترین لایه درونی خورشید یعنی پوشش همرفتی وارد می شود. در این بخش گازهای بسیار داغ به سطح خورشید می رسند انرژی از دست می دهند و دوباره به عمق فرو می روند. جدا از ساختار درونی ساختار بیرونی یا جو خورشید نیز از سه بخش تشکیل شده است. پایینترین لایه را که در واقع در بالاترین بخش پوشش همرفتی جا دارد شید سپهر می نامند. نور مرئی که ما از خورشید مشاهده می کنیم مربوط به این بخش است. ضخامت شید سپهر حدود صد کیلومتر و دمای متوسط آن حدود 6000 درجه سانتیگراد است.

 بالاتر از شید سپهر لایه میانی جو خورشید فام سپهر با ضخامتی حدود دو هزار کیلومتر قرار دارد. فام سپهر به دلیل تابش شدید شید سپهر در حالت عادی دیده نمی شود. اما در هنگام خورشید گرفتگی کلی ماه قرص درخشان خورشید را می پوشاند و فام سپهر به صورت هاله قرمز رنگی در لبه قرص تیره خورشید دیده می شود. دمای فام سپهر به حدود 40 هزار درجه سانتی گراد می رسد.

بیرونی ترین لایه جو خورشید را تاج می نامند. تاج هم مانند فام سپهر در حالت عادی به دلیل تابش شدید شیدسپهر دیده نمی شود. هنگام خورشید گرفتگی کلی تاج مانند هاله سفید درخشانی پیرامون قرص تیره خورشید دیده می شود. تاج با میلیونها کیلومتر در هر سوی خورشید گسترش دارد. البته در هنگام خورشید گرفتگی کلی فقط بخش کوچکی از آن با چشم دیده می شود. بخشهای بیرونی تاج به صورت ذرات پر انرژی در فضای منظومه شمسی پراکنده می شوند که اصطلاحاً این ذرات را باد خورشیدی می نامند. دمای تاج خورشید به حدود دو میلیون درجه سانتیگراد می رسد.

 

لکه های خورشید

لکه ها معروفترین و مشخص ترین فعالیتهای سطحی خورشید هستند. آنها در مقایسه نسبت به مناطق دیگر شیدسپهر سردترند. اندازه یک لکه متوسط دو برابر قطر زمین است. معمولاً لکه ها به صورت گروهی دیده می شوند و هر گروه ممکن است از بیش از صد لکه منفرد تشکیل شود. مشاهده خورشید با چشم غیر مسلح بدون فیلتر بسیار خطرناک است. اما گاهی لکه های بزرگی در سطح خورشید پدیدار می شوند. در این صورت در هنگام طلوع یا غروب خورشید که درخشش ظاهری قرص خورشید کاهش می یابد می توان آنها را با چشم غیر مسلح مشاهده کرد. لکه های خورشید حدود 1500 درجه سانتیگراد سردتر از دیگر مناطق شیدسپهرهستند. به همین دلیل تیره تر به نظر میر سند. احتمال می رود که منشاء لکه ها میدانهای مغناطیسی قوی خورشید باشند. زیرا در این مناطق میدان مغناطیسی خورشید هزاران بار قویتر از میدان متوسط خورشید است. لکه ها در سطح خورشید ثابت و بدون تغییر نیستند و در حدود یک هفته دوام می آورند. در سال 1843 اخترشناس آماتور آلمانی به نام هینریش شواب متوجه شد که تعداد لکه های خورشیدی در دوره ای 11 ساله تغییر می کند. اصطلاحاً این دوره را چرخه لکه های خورشیدی می نامند.

 

دانه های خورشیدی

عکسبرداریهای دقیق نشان می دهند که سطح شیدسپهر بی شکل نیست. بلکه با نقاط روشنی کاملاً پوشیده شده است. این نقاط را دانه ها می نامند. هر دانه حدود 1500 کیلومتر قطر دارد و با حاشیه تیره ای از دانه کناری جدا می شود. دانه ها به شکل نقاطی در کنار لکه ها دیده می شوند. عمر متوسط دانه ها حدود ده دقیقه است. بررسیها حاکی از آن است که در مرکز هر دانه گازهای داغ بالا می آیند دمای خود را از دست می دهند و دوباره فرو می روند. در حاشیه دانه ها گازهای سردتر فرو می روند. به همین دلیل حاشیه هر دانه نسبت به مرکز آن تیره تر دیده می شود.

 

زبانه و شراره های خورشیدی

زبانه ها و شراره های خورشیدی فعالیتهای انفجاری در فام سپهر خورشیدند. تا مدتها بررسی فعالیتهای انفجاری جو خورشید فقط در هنگام خورشید گرفتگی ممکن بود. اما امروزه با استفاده از ابزارهایی می توان فام سپهر و فعالیتهای آن را در هنگام عادی نیز بررسی کرد.

در هنگام خورشید گرفتگی کلی زبانه ها به صورت نقاط درخشان قرمز رنگی در لبه قرص تیره خورشید دیده می شوند. اما در تصویرهای دقیق به صورت رشته های گازی بزرگی پدیدار می شوند. عقیده بر این است که زبانه ها نیز تحت تأثیر مناطق فعال مغناطیسی خورشید تشکیل می شوند و در بسیاری از موارد به لکه ها نزدیک هستند. طول عمر زبانه ها از چند روز تا چند ماه است. ارتفاع متوسط این فورانهای گازی حدود 30 هزار کیلومتر است.

اما در موارد استثنایی ارتفاع آنها به یک میلیون کیلومتر از سطح خورشید نیز می رسد. سرعت حرکت گازها در زبانه ها به طور متوسط به حدود 300 تا 400 کیلومتر در ثانیه می رسد. شراره ها نیز یکی از جالب توجه ترین فعالیتهای فام سپهر هستند. تفاوت شراره ها با زبانه ها در میزان درخشش واندازه و دوام آنهاست. شراره ها از زبانه ها کوچکترند و در حدود چند دقیقه به اوج میرسند و تا یک ساعت یا کمتر از بین می روند. اما در این مدت انرژی بسیار زیادی آزاد می کنند. در ناحیه ای که شراره خورشید رخ می دهد ممکن است دما به صد میلیون درجه سانتیگراد برسد. شراره ها از منابع قوی تابش پرتو ایکس محسوب می شوند و در مواردی پرتوهای ایجاد شده از آنها بر میدان مغناطیسی زمین نیز تا"ثیر می گذارند.

 

نمودار تغییرات لکه های خورشیدی در قرن 21

تحول خورشید

همان طور که گفته شد اختر شناسان بر این باورند که تا 5 میلیارد سال دیگر خورشید مانند امروز پایدار می درخشد. اما سرانجام با کم شدن ذخیره هیدروژن در هسته آن از حالت پایداری خارج می شود. در نتیجه لایه های بیرونی خورشید منبسط می شوند و بسیار بزرگتر خواهد شد. طوری که ممکن است اندازه قطر آن به اندازه مدار زمین برسد. در این مرحله همراه با بزرگ شدن اندازه خورشید دمای سطحی آن نیز کاهش می یابد. در نتیجه خورشید سرخ رنگ دیده خواهد شد. از لحاظ مراحل تحولی اصطلاحاً ستاره به مرحله غول سرخی وارد می شود. ستاره های درخشان سرخ یا نارنجی رنگی را که با چشم غیر مسلح در آسمان شب می بینیم همگی در مرحله غول سرخی به سر می برند. پس از مرحله غول سرخی مراحل پایانی زندگی است و ستاره های کم جرمی مانند خورشید به کوتوله سفید تبدیل می شوند. در این مرحله قطر ستاره بسیار کوچک می شود. برای مثال ممکن است ابعاد یک کوتوله سفید به اندازه زمین باشد. اما جرمی به اندازه خورشید داشته باشد. در نتیجه چگالی چنین ستاره ای بسیار زیاد خواهد شد. محاسبات نشان می دهند که یک سانتیمتر مکعب از ماده کوتوله سفید نیم تن وزن دارد. در نهایت پس از چند میلیارد سال کوتوله سفید نیز درخشندگی خود را از دست می دهد و به کوتوله سیاه تبدیل می شود. در این صورت ستاره دیگر هیچ نوری نخواهد داشت و فقط اثر گرانشی آن قابل بررسی است.

منبع خبر:آسمان شب ایران.

با تشکر از:میلاد جبوری عباسی.

 

سلام دوستان عزیز:

از امروز من هم به جمع بچه های وبلاگ نویس این مجموعه اضافه شدم.امیدوارم بتونم وظیفه خودم رو به بهترین شکل ممکن انجام بدم.در ضمن هر سوالی در زمینه نجوم و شیمی داشتید در خدمتتون هستم.

اردتمند همگی شما دوستان خوبم:

بهنام کاتبی/دلباخته وشیفته ی آسمان شب.

 

مقدمه

 

آیا علم جایگاهی در کشف و شهود ماوراالطبیعه دارد؟  این مقاله فقط در پی تشریح این سئوال است و در پی پاسخ جامع به آن نمی باشد.

در تاریخ بشری مذهب و فلسفه به بحث و نظریه پردازی در حیطه ماورااطبیعه پرداخته اند. فلسفه وظیفه خود می دانسته تا به سئوالات کلی از جمله موضوعات مطرح درماوراالطبیعه پاسخ دهد.علوم تجربی هیچگاه به موضوعات مربوط به ماورا الطبیعه دست درازی نکرده اند و عالمان علوم تجربی هیچگاه بر آن نبوده اند تا سئوالات مطرح در حیطه ماورا الطبیعه را با روشهای علوم تجربی پاسخ دهند. حتی زمانیکه هنوز علوم تجربی از کمبود روشهای تجربی رنج می برد، این فلسفه بود که در حیطه علوم تجربی دست درازی مینمود و فیلسوفان به تئوری پردازی علمی می پرداختند. به وضوح این موضوع از نبود روشهای تجربی برای ثبوت مسائل علمی ناشی می شد. به عنوان مثال مسئله "حرکت" در فیزیک را ذکر میکنیم تا جایگاه علم و فلسفه در تاریخ بشری روشنتر شود. در کتاب خلاصه فلسفی نظریه نسبیت انشتاین چنین آمده است:

یکی از مسائل اساسی که در نتیجه بغرنجی و پیچیدگی، هزاران سال در تاریکی کامل مانده بود، مسأله حرکت است... جسم ساکنی را در محل بی حرکتی در نظر میگیریم، برای تغییر وضع دادن به چنین جسمی لازم است مؤثر خارجی بر آن اثر کند و آن را به جلو براند یا بردارد... ما باتصور غریزی و الهامی خویش حرکت را وابسته به اعمالی چون راندن و بلند کردن و کشیدن میدانیم... این طرز استدلال غریزی و الهامی درباره حرکت باطل است و همین نوع تفکر سبب شد که قرنهای زیادی تصور ما نسبت به مسأله حرکت غلط بماند. شاید شخصیت ارسطو ... علت اساسی پایداری این تصور غلط و الهامی بوده باشد. در کتاب مکانیکی که منسوب به اوست چنین میخوانیم: "جسم متحرک موقعی به حالت سکون در می آید که قوه ای آن را در امتداد خود به حرکت واداشته است نتواند دیگر تأثیر کند و آن را براند". اکتشاف روش استدلال علمی و به کار انداختن آن به وسیله گالیله یکی از بزرگترین پیشرفتهای فکر بشر است و آغاز حقیقی علم فیزیک را از همان موقع باید دانست... با کلید جدیدی که گالیله پیدا کرده نتیجه چنین بیان میشود: " اگر جسمی رانده یا برداشته یا کشیده نشود و از هیچ راه دیگر هم تأثیری بر آن وارد نیاید _و به عبارت ساده تر: چون بر جسم هیچ قوه خارجی کار نکند _ حرکت یکنواخت پیدا میکند، یعنی با سرعت ثابتی در امتداد خط مستقیم تغییر مکان دهد".

با این توضیحات شاید بتوان گفت که حیطه های تئوری پردازی علم و فلسفه مرز مشخصی ندارد و بستگی به توانایی آنها در پرورش موضوع هدف دارد. چه بسا اگر علوم تجربی قدرت پاسخدهی در حیطه ماورا الطبیعه را داشته باشند، شایستگی بیشتری در این زمینه یابند. چراکه پاسخهای علم به یک مسئله به دلیل روش تجربی آن و برخورداری از ته پایه ریاضی، بسیار روشنتر و قابل اعتمادتر از پاسخ دهی فلسفه به یک مسئله میباشد. از آنجا که مسائل فلسفه  خالی از اثبات تجربی است، به استناد تاریخ گاهی تصورات فیلسوفان قرنها انسانها را در تاریکی و جهل نگاه داشته است! آیا گاه آن فرا نرسیده است  تا در پی اثبات برخی مسائل فلسفی از مسیر علوم تجربی باشیم؟ آیا اکنون علم توانایی نظریه پردازی در ماورا الطبیعه را ندارد ؟

 

 

ماورا الطبیعه در فلسفه

 

شاید بزرگترین سئوال زندگی هر انسان چیستی و وجود روح و بدن و چگونگی ارتباطشان باشد. در سطحی دیگر این سئوال در مورد ماده و ماورا ماده مطرح میشود، طوریکه تبیین و توضیح این مسأله یک ابهام کلی که گریبانگیر انسانها در گستره تاریخ بوده است را مرتفع میسازد. آیا علم قدرت پرداختن به این مسأله را دارد؟ در مقام قیاس اگر بدن، ماده و طبیعت را نظایر یکدیگر فرض کنیم، میتوانیم روح را از موضوعات ماوراالطبیعه بدانیم. ابتدا نظریات فلسفی در مورد رابطه روح و بدن در تاریخ فلسفه را به اجمال بررسی میکنیم تا راه گشایی فلسفه را در این مورد به قضاوت خونندگان بگذاریم! سپس یافته های علمی در زیست شناسی، فیزیک و نجوم را مرور میکنیم که به عقیده بنده به علوم تجربی قدرت مانور و نظریه پردازی در ماورای الطبیعه را میدهد.

 

افلاطون روح را جوهری میداند قدیم که قبل از بدن موجود است، بعدا که بدنی آماده میشود روح از مرتبه خود تنزل میکند و به بدن تعلق میگیرد. اما ارسطو به جنبه وحدت و وابستگی روح  و بدن توجه میکند، او رابطه روح و بدن را سطحی نمی انگارد. ارسطو رابطه روح و بدن را از نوع علاقه صورت و ماده میداند و از آنجا که قوه عاقله مجرد است روح دیگر قدیم نیست، حادث است، در آغاز کار استعداد محض است و هیچگونه علم قبلی ندارد. صدر المتالهین شاید نظر کاملتری در این رابطه دارد، در کتاب مقالات فلسفی مرتضی مطهری چنین مخوانیم:

" صدر المتالهین...از اصول نو و عالی و نیرومندی که تاسیس کرد چنین نتیجه گرفت که علاوه بر حرکات ظاهری و عرضی و محسوس که بر سطح عالم حکمفرماست یک حرکت جوهری و عمقی و نامحسوس بر جوهره عالم حکمفرماست...مبدا تکون نفس، ماده جسمانی است. ماده این استعداد را دارد که در دامن خود موجودی بپروراند ک با ماوراالطبیعه هم افق باشد. اساسا بین طبیعت و ماورا طبیعت دیوار و حائلی وجود ندارد. هیچ مانعی نیست که یک موجود مادی در مراحل تکامل خود تبدیل شود به موجودی غیر مادی."

میزان پیشرفت و راه گشا بودن این نظریات را به قضاوت خواننده می گزارم، چراکه ابراز نظر شخصی بنده، شاید ما را در چالش یک بحث کلامی بیفایده افکند.

 

 

ژنتیک

 

پیشرفتهای جدید زیست شناسی در زمینه ژنتیک و وراثت انسان را از نظم و پیچیدگی خلقت متحیر ساخته است. از آن زمانیکه ساختمان کروموزوم و نحوه جهشهای ژنی کشف شد، دانشمندان سعی در حل مسائل وراثت از طریق احتمالات ریاضی نمودند، اما محاسبات ریاضی بخوبی عاملی ماورا طبیعت شناخته شده را در ایجاد نظم موجود در سیستم را نشان میداد. ما به این اختصار بسنده میکنیم چراکه تفهیم مسأله به آشنایی با علم ژنتیک نیازمند است. به عقیده بنده که در این زمینه مطالعات دانشگاهی دارم، کنکاش در علم ژنتیک پژوهنده را وادار میکند که به ماورای طبیعت شناخته شده ایمان عالمانه آورد!

قضایای مطروحه در فیزیک و نجوم که انسان را به کنکاش علمی در ماورا الطبیعه رهنمون میکند شاید برای مخاطب محترم ملموس تر باشد، لذا مفصلتر به آن میپردازیم.

 

 

سیاهچاله ها

 

سیاهچاله ها را از  این رو به این نام خوانده اند که بی نورندو چون یک جا روبرقی اختری، ماده و انرژی را از فضا می مکند ، در سیاهچاله  جاذبه آنچنان زیاد است که نور نمی تواند فرار کند.

اختر فیزیکدانان، سیاهچاله ها را که بسیار کوچکند، آخرین مرحله تاریخ رندگی ستارگان بسیار بزرگ می دانند.  وجود سیاهچاله ها قبل از آنکه توسط کیهان شناسان به ثبوت برسد توسط فیزیکدانان بوسیله تئوری نسبیت عام انشتین پیش بینی شد!

فیزیکدانان توصیف نسبتاً جامعی از سیاهچاله ها به دست داده اند. به عقیده دکتر جان ویلر و دکتر رئو روفینی از دانشگاه پرینستون سیاهچاله ها اندازه و شکلی به مفهوم قراردادی آن ندارند اما آنها در محدوده یک قطر 15 کیلومتری عمل می کنند. سیاهچاله ها جرمهای متفاوتی بین جرم خورشید و صد میلیون برابر جرم خورشید دارند. حفره های سیاه مثل گرداب عمل می کنند. هر جرم با انرژی سرگردانی که به یک سیاهچاله نزدیک شود (در داخل فاصله معینی که افق آن خوانده می شود) بطور مقاومت ناپدیری به درون گرداب، که همان سیاهچاله است کشیده می شود. نیروهای کشندی شدید درون سیاهچاله ها ماده را در یک سمت می کشد و منبسط می کند و در سمت دیگر می فشرد و خرد می کند و خرد می کند تا آن که آن ماده به کلی تجزیه و جزء فضای خمیده و حفره سیاه شود.

در سال 1971 یک دانشمند انگلیسی به نام استفن هاوکینگ عنوان کرد که این واقعه به وجود آمدن سیاهچاله ها هنگامی که جهان نخستین انفجار بزرگ خود را آغاز کرد اتفاق افتاده است. هنگامی که تمامی مواد تشکیل دهنده جهان منفجر شد، مقداری از این مواد آن چنان به هم فشرده شدند که تبدیل به سیاهچاله گشتند. استفان هاوکینگ یکی از بزرگترین فیزیک‌دانان نظری معاصر است، زمینه‌ی پژوهشی اصلی وی کیهان‌شناسی و گرانش کوانتومی است. از مهم‌ترین دستاوردهای وی مقاله‌ای است که به رابطه‌ی سیاه‌چاله‌ها و قانون‌های ترمودینامیک می‌پردازد.

 

خواص سیاهچاله ها بسیار عجیب است. زمان و مکان خصوصیات خود را در درون ستاره کاملاً فرو پاشیده ردو بدل می کنند. قوانین طبیعی شکسته میشوند. هر شی در شرایط عادی اندازه خود را نگه می دارد ولی نمی تواند از عمر فیزیکی بگریزد. در درون سیاهچاله ها بر اشیا عمری نمی گذرد، ولی مداوماً کوچکتر می شوند. مشاهده گران نمی توانند واقعاً آن را ببیند، زیرا نور مانند شکلهای دیگر انرژی، تحت تاثیر مکش حفره سیاه است. اگر پدیده ای بطور مثال 15 هزار سال نوری قبل اتفاق افتاده باشد با آنکه پدیده مدتها پیش پایان یافته برای ما قابل مشاهده است چرا که بدلیل بعد مسافت برای دریافت نورش زمان متناسب با مسافت سپری میگردد. اما چرا در مورد سیاهچاله ها پدیده های مربوطه قابل مشاهده نیست؟ علت آن است که وقتی ستاره به سیاهچاله تبدیل می شود، نسبت به ناظران خارج بی درنگ گذشت زمان در آن متوقف می شود. به عقیده دکتر ویلر و دکتر روفینی (علائم و اطلاعات مربوط به مرحله های بعدی فرو پاشی هرگز نمی گریزند، بلکه در فرو پاشی خود هندسه(زمانی و مکانی) درگیر می شوند.)

 

انرژی تاریک

حدود 200 میلیارد کهکشان که هر کدام دارای تقریباً 200 میلیارد ستاره است به وسیله تلسکوپ ها قابل تشخیص است. اما این تعداد فقط 4 درصد از محل گیتی را تشکیل می دهد.
حدود 73 درصد از جهان از ماده دیگری ساخته شده است که انرژی تاریک (dark matter) نامیده می شود به نظر می رسد این نیروی عجیب، اجزای جهان را با سرعت فزاینده ای از یکدیگر دور می کند.  داستان انرژی تاریک از سال 1998 آغاز شد. در آن زمان دانشمندان دریافتند که بسیاری از کهکشان های دور دست با سرعتی بسیار بیشتر از آن چه که محاسبات موجود پیش بینی کرده اند، از یکدیگر دور می شوند تحقیقاتی که روی انواع ویژه ای از ابرنواختر ها (Supernova) انجام شد بیانگر آن بود که محاسبات انجام شده اشتباهی نداشت، به عبارت دیگر محاسبات دقیق نشان دهنده آن بود که سرعت انبساط جهان لحظه به لحظه در حال افزایش است. این انبساط جهان دنیای ما را پایان خواهد داد. فروپاشی نظم و قوانین ما آیا نظم و قوانین (دنیایی دیگر) متفاوتی را به ارمغان خواهد آورد؟

 

نتیجه

یک بار دیگر پرسش های اساسی بسیاری در مورد ماهیت جهان مطرح شده است: ماهیت فضا، زمان، انرژی و ماده چیست؟ فیزیکدانان اکنون بخوبی توقف زمان و گذر متفاوت زمان در دستگاههای مختلف (دنیاههای مختلف) را محاسبه و اثبات میکنند. نظریات فیزیک در سیر تکاملی خود به تدریج  وحدت نیروها و وجود یک ذره بنیادی در عالم را مطرح کرده اند. اکنون از فیزیکدانها شنیده می شود که در حقیقت یک ذره بنیادی واحدی در طبیعت وجود دارد که سایر ذراتی را که به عنوان ذرات بنیادی شناخته می شوند، پدید می آورد. به عبارت دیگر نیرو، انرژی و جرم همگی از یک ذره ی بنیادی واحد تشیل شده اند .و می توان نتیجه گرفت که نیرو، انرژی و جرم سه جلوه (ظاهر) متفاوت از یک ذره واحد و بنیادی هستد. از این ذره بنیادی علاوه بر ماده شناخته شده مواد غیر شناخته شده نیز امکان وجود دارند که می توانند عناصر سایر عوالم را تشکیل دهند که در زبان رایج ماوراالطبیعه خوانده میشود!

 به عقیده بنده مرز طبیعت و ماورای آن بسیار کمرنگ شده است و درهای ورود به عوالمی که از قوانین فیزیک کلاسیک ما طبعیت نمی کنند، گشوده شده است. سفر در زمان و قدم گذاشتن در عوالم تشکیل شده از غیر ماده شناخته شده با قوانین فضا_زمان متفاوت اکنون تخیل است اما به خوبی توسط یافته های فیزیک قابل پیش بینی است. یکی از نتایج متعدد مشاهدات کیهان شناسی اخیر این بوده است که جهان های موازی دیگر مفهومی خیالپردازانه و انتزاعی صرف نیست. مفاهیم نام برده شده تا ابد در قلمرو متا فیزیک باقی نخواهد ماند. باید توجه داشت که مرز میان فیزیک و متا فیزیک را این مسأله که یک نظریه از لحاظ تجربه قابل آزمون است، یا خیر تعیین می کند نه این موضوع که فلان نظریه شامل اندیشه های غریب و ماهیت های غیر قابل مشاهده است.  مرز های فیزیک به تدریج با گذر زمان فراتر رفته و اکنون مفاهیمی بسیار انتزاعی تر نظیر میدان الکترو مغناطیسی نامرئی ، کند شدن گذر زمان در شرعتهای بالا ، برهم نهی کوانتومی ، فضای خمیده و سیاهچاله را در بر گرفته است. طی چند سال گذشته مفهوم جهان چند گانه نیز به این فهرست اضافه شده است.  پایه این اندیشه ها بر نظریاتی است که امتحان خو را به خوبی پس داده اند. نظریاتی همچون نسبیت و نظریه مکانیک کوانتومی ، افزون بر آن به دو قاعده اساسی علوم تجربی نیز وفادار است.

سخن آنست که یافته های جدید فیزیک ورودیهایی است به ماورای طبیعت شناخته شده و از آنجاکه یکی از موضوعاتی که فلسفه علم با آن سر و کار دارد، "نتایج کاوشهای علمی برای مسائل فلسفه" است، در این زمینه رشد و پیشرفت شگفتی در انتظار است.

       

سازمان فضایی آمریکا - ناسا - اعلام کرده است که رکورد سرعت هوایی را شکسته است.

هواپیمای فوق مافوق صوت از زیر بال یک بمب افکن بی-52 به پرواز در آمد

ناسا این پرنده را نیمی هواپیما و نیمی فضا پیما توصیف کرده و گفته است که به نوعی موتور خاص - موسوم به اسکرمجت - مجهز بوده است.

موتور اسکرمجت از هیدروژن استفاده می کند و برای سوختن آن، اکسیژن موجود در هوای محیط با سرعت بالا به داخل موتور وارد و با گاز هیدروژن ترکیب می شود.

در این آزمایش، هواپیمای جدید توسط یک فروند بمب افکن ب-52 به آسمان برده شد و پس از رها شدن از زیر بال بمب افکن، یک موشک کمکی آن را تا ارتفاع سی کیلومتری سطح کره زمین بالا برد.

از این ارتفاع هواپیما به داخل آبهای دریا فرود آمد.

به گفته خبرنگاران فن آوری مورد استفاده در ساخت این هواپیمای "فوق مافوق" صوت می تواند در آینده برای ساخت هواپیماهای مسافربری سریع در مسیرهای طولانی مورد استفاده قرار گیرد.

همچنین، موفقیت در این آزمایش به منزله امکان کاهش هزینه سفرهای فضایی است.

در عین حال، این فن آوری در مرحله ابتدایی است و نتایج عملی و تجاری آن تا سالهای یا دهه های آینده در دسترس قرار نخواهد گرفت.

تحقیقات دانشمندان نشان می دهد که در جو سیاره مریخ گاز متان وجود دارد.

ممکن است موجودات زنده در مریخ وجود داشته باشند

گاز متان نمی تواند بدون آنکه تجزیه شود به مدت طولانی در جو مریخ باقی بماند و در نتیجه دانشمندان معتقدند که یافت شدن این گاز در جو مریخ به منزله تولید مداوم آن در این سیاره است.

منشا گاز متان یا فعالیت های آتش فشانی است، که در سطح مریخ مشاهده نشده، و یا توسط موجودات تک یاخته ای ساده، شبیه میکروب های موجود در زمین، تولید می شود.

جیمز گوین، از پژوهشگران ارشد در سازمان فضایی آمریکا - ناسا - گفته است که اهمیت یافته های اخیر به تعیین منشا تولید متان بستگی خواهد داشت.

به گفته کارشناسان، کسب اطلاعات بیشتر در مورد شرایط مریخ احتمال وجود حیات در این سیاره را افزایش می دهد و ممکن است موجوداتی زنده هنوز هم در این سیاره وجود داشته باشند.

منجمان تخمین می زنند که از میان تقریبا صد سیاره ای که تاکنون در کهکشان راه شیری کشف شده است، در حدود پنجاه سیاره مشابه زمین با شرایط بالقوه برای پیدایش حیات وجود داشته باشد.

کشف سیارات مشابه زمین مشغله فکری منجمان است

اخترشناسان طی سال های اخیر بیش از صد سیاره را که در مدار ستاره های دیگری غیر از خورشید (ستاره منظومه شمسی) می گردند یافته اند.

کلیه این سیارات کرات عظیم الجثه ای مانند مشتری هستند که امکان رشد و نمو موجودات زنده در آنها وجود ندارد.

اما نظریه های علمی به ما می گوید که سیاراتی مشابه زمین نیز در جهان وجود دارد. با این حال کرات مشابه زمین کوچکتر از آن هستند که با تلسکوپ های فعلی قابل رویت باشند.

پروفسور بری جونز از دانشگاه آزاد بریتانیا می گوید که در حدود نیمی از تقریبا صد منظومه ای که تاکنون در کهکشان راه شیری کشف شده است می تواند شامل کراتی حاوی آب مایع و احتمالا حیات باشد.

وی گفت: "ما مسلما انتظار داریم که این کرات از لحاظ حجم و جرم، چیزی شبیه زمین باشند، دارای اتمسفر نسبتا غلیظی باشند، دارای اقیانوس و قاره باشند، و احتمالا میزبان موجودات زنده باشند."

تیم آقای جونز برای محاسبه شمار احتمالی سیارات قابل سکونت، به کمک آنچه درباره چگونگی شکل گرفتن سیارات و شرایط لازم برای پیدایش حیات می دانیم، از مدل سازی رایانه ای استفاده کرده است.

در حال حاضر این تنها یک نظریه است، اما تا اواسط دهه بعدی، اخترشناسان باید به فن آوری لازم برای جستجوی مستقیم کرات مشابه زمین دسترسی یافته باشند.

نسل تازه تلسکوپ های فضایی گازهای منتشره از موجودات زنده در اتمسفر کرات دوردست را جستجو خواهند کرد.

یافتن موادی مانند دی اکسید کربن، آب و اوزون، از شواهد قانع کننده حیات است.

سازمان فضایی آمریکا - ناسا - سفینه ای را به منظور آزمون یکی از فرضیه های آلبرت اینشتین به فضا پرتاب می کند.

فرضیه اینشتین سرانجام آزمایش می شود

براساس این فرضیه، حضور اجرام سنگین باعث می شود تا فضا و زمان اندکی انحنا یابد و در نتیجه، حرکت اجرام موجب حرکت فضا و زمان به همراه آنها می شود.

در این آزمایش، سفینه ناسا چهار گلوله ساخته شده از کوارتز را که هرکدام به اندازه یک توپ پینگ پنگ است در بالای جو زمین در فضا رها می سازد.

این گلوله ها به محض رها شدن به حالت چرخش در می آید و در صورتی که فرضیه اینشتین صحیح باشد، نیروی جاذبه زمین این حرکت چرخشی را مختل می کند.

در چنین صورتی، ثابت خواهد شد که زمین، به عنوان یک جرم سنگین، هنگام حرکت خود فضا و زمان را نیز به همراه خود حرکت می دهد.

آلبرت اینشتین، محقق برجسته فیزیک نظری، درسال 1879 در آلمان متولد شد و در سال 1921 جایزه نوبل را از آن خود کرد.

در سال 1933، دولت نازی آلمان تابعیت آلمانی وی را سلب کرد و اینشتین عازم آمریکا شد در دانشگاه پرینستون به تحقیق و تدریس پرداخت.

البرت اینشتین در سال 1955 درگذشت.

نظریه های وی در فیزیک نظری، به خصوص فرضیه نسبیت عام وی، شهرت دارد

تعدادی اشیای ناشناس پرنده در چند شب اخیر در آسمان شهرهای شمالی ایران مشاهده شده است.

دانشوران مشاهده اشیای ناشناس پرنده را با عواملی از جمله خطای دید، بازمانده های زبانه هایی از توفانهای خورشیدی و بالنهای هواشناسی سرگردان مرتبط می دانند

یک شاهد عینی در تبریز به خبرنگاران گفت که یکی از این اشیای پرنده را دیده که از آن نورهایی به رنگهای سبز، قرمز و آبی ساطع می شد.

شاهدان دیگر می گویند اشیای نورانی که در آسمان جنوب تبریز دیده شده اند، دو بازوی نورانی در دو سمت خود داشته اند و با سرعت کم از سمت شرق به غرب می رفته اند.

در همین حال، تعدادی اشیای ناشناس پرنده برای سومین شب متوالی در آسمان جنوب شهر گنبد کاووس در شمال شرقی ایران دیده شده است.

رجبعلی نیازمند، یکی از اهالی گنبد کاووس که اشیای پرنده را با دوربین دیده است به خبرگزاری ایرنا گفت که این اشیا دایره ای شکل بوده و از داخل آنها رنگ آبی منعکس می شد.

به گفته این شاهد عینی از اطراف این اشیای پرنده نیز نورهایی به رنگهای مختلف پخش می شد.

آقای نیازمند افزود : "شیء نورانی سمت راست به طرف شیء نورانی مقابل
حرکت کرده و پس از طی مسافتی ، شیء مقابل بطرف پائین آمده و سپس هر دو در آسمان ناپدید شدند."

اشیای ناشناس پرنده که در غرب به UFO معروفند و دانشوران ایرانی از آنها با نام اشناپ (مخفف اشیای ناشناس پرنده) یاد می کنند، چهارشنبه شب به مدت دوساعت در آسمان گنبدکاوس قابل رویت بوده اند.

گزارشهای دیگر حاکی است که در شبهای دوشنبه، سه شنبه و چهارشنبه این هفته، اشیای ناشناس پرنده در آسمان آزاد شهر، اردبیل و مشکین شهر نیز دیده شده اند.

با وجود اعتقاد تعدادی از مردم به پرواز بشقابهای پرنده در جو کره زمین، دانشوران عموما مشاهده اشیای ناشناس پرنده را با عواملی از جمله خطای دید، بازمانده های زبانه هایی از توفانهای خورشیدی و بالنهای هواشناسی سرگردان مرتبط می دانند.

با با به خدا من هم اکسر شبها اون رو میبینم اما به هرکی میگم با ور نمیکن (یه جسم بیزی شکل که رنگ ابی   سفید قرمز سبز هستش)

ممکن است جهانی از "ماده تاريک" به موازات جهان ما وجود داشته باشد

اين نظريه می گويد که گيتی احتمالا چرخه ای را طی می کند که "انفجارهای بزرگ" (Big Bangs) تنها بخشی از آن است و همچنين شامل "ريزش های بزرگ" (Big Crunches) نيز می شود.

اين نظريه نگاه متعارف از کائنات را، که قدمت آن براساس مشاهدات 12 تا 14 ميليارد سال رقم زده می شود، به چالش می گيرد.

ايده تازه که در نشريه "ساينس" بازتاب يافته است ممکن است توضيح دهد چرا انبساط جهان درحال شتاب گرفتن است.

پروفسور پل استاينهارت از دانشگاه پرينستون در نيوجرسی که از آفرينندگان اين نظريه است گفت: "درحال حاضر نگاه متعارف به جهان اين است که تمام فضا، زمان، ماده و انرژی در يک نقطه واحد شروع شد و سپس منبسط و سرد شد که جهان امروزی را پديد آورد."

"با اين حال، نظريه تازه حاکی است که يک چرخه پيوسته از جهان ها وجود دارد، که هرکدام تکرار ديگری است اما نه دقيقا همانند جهان قبلی."

او می گويد می توان به هر جهانی به عنوان فرزند جهان قبلی نگاه کرد.

ثابت کيهانی

ايده تازه بر مطالعات قبلی همين گروه از محققان بنا شده است و مدل کنونی را زير سوال می برد.

در دهه 1920، زمانی که اينشتين درحال توسعه نظريه نسبيت عام بود، يک ثابت کيهانی را معرفی کرد تا بتواند ايده خود از جهان ايستا را توضيح دهد.

	اينشتين ثابت کيهانی را بزرگترين اشتباه کاری خود خواند

معادلات اينشتين پيش بينی می کرد که جهان زير فشار جاذبه خود متلاشی شود، درحالی که مشاهدات و رصدها به روشنی نشان داد جهان درحال انقباض نيست.

ثابت کيهانی اينشتين نمايانگر فشار يا نيرويی ذاتی مرتبط با فضای آزاد بود، که در مقابل انقباض ناشی از نيروی جاذبه مقاومت می کند.

اين مفهوم پس از آنکه رصدها نشان داد جهان درحال انبساط است کنار گذاشته شد و باعث شد اينشتين ثابت کيهانی را "بزرگترين اشتباه زندگی حرفه ای" خود توصيف کند.

در سال 1998، صورت تازه ای از ثابت کيهانی سر بر آورد و آن زمانی بود که معلوم شد انبساط جهان عملا در حال شتاب گرفتن است.

سوال های بی پاسخ

هرچند معرفی مجدد اين ثابت راه تطبيق محاسبات با تئوری را گشود، اما همچنين سوال هايی را پديد آورد داير بر اينکه چيزی در فيزيک هست که "گم شده" است.

پروفسور نيل توروک، از دانشگاه کمبريج به سايت خبری بی بی سی گفت: "زمانی که قدر اين ثابت کيهانی محاسبه شد، معلوم شد خيلی کوچکتر از حد انتظار است."

"اينکه چرا اين ثابت اين قدر کوچک است به يکی از بزرگترين سوالات فيزيک بدل شده است."

"درحال حاضر، تنها توضيحی که برای آن وجود دارد اين است که شايد جهان اينگونه کار می کند."

اين نظريه بسياری از پرسش ها را بی پاسخ می گذارد اما اکنون پروفسور استاينهارت و توروک نظريه تازه ای را برای توضيح علت کوچک بودن ثابت کيهانی پيشنهاد کرده اند.

آنها می گويند که زمان عملا پيش از انفجار بزرگ شروع شد، يعنی قبل از آن جهان ديگری وجود داشته است.

اين همچنين بدان معنی است که جهان کنونی بسيار کهن تر از حد پذيرفته شده فعلی است.

پروفسور توروک توضيح داد: "درحال حاضر ممکن است يک جهان ديگر از جنس 'ماده تاريک' همزمان با جهان ما وجود داشته باشد که ما هرگز نمی توانيم با آن تماس برقرار کنيم."

او می افزايد: "اين دو جهان در نهايت بر اثر فشار نيروی جاذبه به سوی هم کشيده می شوند و با هم تصادف می کنند. اين بدان معنی است که اموری که الان اتفاق می افتد به خلق جهانی ديگر در آينده کمک خواهد کرد."

 منظومه شمسي

فاصله عطارد با خورشيد   58ميليون  كيلومتر

فاصله خورشيد با زهره108 ميليون كيلومتر 

فاصله زمين با خورشيد149.5ميليون كيلومتر

فاصله مريخ با خورشيد227ميليون  كيلو متر

فاصله مشتري با خورشيد 778ميليون كيلومتر

فاصله زحل با خورشيد 1428ميليون كيلومتر

فاصله اورانوس با خورشيد2873ميليون كيلو متر

فاصله نپتون با خورشيد4500ميليون كيلومتر

فاصله پلوتون با خورشيد5920ميليون كيلو متر

                   فاصله زمين تا سيارات

اگر بتوانيم با موشك فوق العاده سريع السري كه بتواند در هر ثانيه 7مايل (كه هر مايل1.609344كيلومتر است) وهر ساعت 38 هزار كيلومتر طي كند حركت نمائيم فاصله زمين تا سيارات همسايه يعني كرات منظومه شمسي را در مدت زير طي مي كنيم

از زمين تا ماه 9 ساعت

از زمين تا زهره 43 روز

از زمين تا مريخ 82 روز

از زمين تا عطارد 95 روز

از زمين تا خورشيد5 ماه 

از زمين تا مشتري 1سال و9ماه و15 روز

از زمين تازحل 3سال و7ماه و15 روز

از زمين تا اورانوس 7 سال و 8ماه

از زمين تا نپتون 12 سال

از زمين تا پلوتون 16سال

طول سال در منظومه شمسي

در زمين 365روز

درعطارد 88روز

در زهره 230 روز

در مريخ 687 روز

در مشتري 4343روز

در زحل 10767روز

در اورانوس 30661روز

در نپتون 89885روز

 منظومه شمسي

فاصله عطارد با خورشيد   58ميليون  كيلومتر

فاصله خورشيد با زهره108 ميليون كيلومتر 

فاصله زمين با خورشيد149.5ميليون كيلومتر

فاصله مريخ با خورشيد227ميليون  كيلو متر

فاصله مشتري با خورشيد 778ميليون كيلومتر

فاصله زحل با خورشيد 1428ميليون كيلومتر

فاصله اورانوس با خورشيد2873ميليون كيلو متر

فاصله نپتون با خورشيد4500ميليون كيلومتر

فاصله پلوتون با خورشيد5920ميليون كيلو متر

                   فاصله زمين تا سيارات

اگر بتوانيم با موشك فوق العاده سريع السري كه بتواند در هر ثانيه 7مايل (كه هر مايل1.609344كيلومتر است) وهر ساعت 38 هزار كيلومتر طي كند حركت نمائيم فاصله زمين تا سيارات همسايه يعني كرات منظومه شمسي را در مدت زير طي مي كنيم

از زمين تا ماه 9 ساعت

از زمين تا زهره 43 روز

از زمين تا مريخ 82 روز

از زمين تا عطارد 95 روز

از زمين تا خورشيد5 ماه 

از زمين تا مشتري 1سال و9ماه و15 روز

از زمين تازحل 3سال و7ماه و15 روز

از زمين تا اورانوس 7 سال و 8ماه

از زمين تا نپتون 12 سال

از زمين تا پلوتون 16سال

طول سال در منظومه شمسي

در زمين 365روز

درعطارد 88روز

در زهره 230 روز

در مريخ 687 روز

در مشتري 4343روز

در زحل 10767روز

در اورانوس 30661روز

در نپتون 89885روز

ستاره‌شناسی

اخترشناسی، ستاره‌شناسی، یا نجوم بخشی از دانش فیزیک است که به بررسی و روشنگری دربارهٔ رویدادهای بیرون از کرهٔ زمین و جو آن می‌پردازد. این دانش به مطالعهٔ خاستگاه، فرگشت (تکامل)، و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی پیکره‌هایی که در آسمان رصد می‌شوند (و فرای زمین قرار دارند) پرداخته و فرآیندهایی که با آنها پیوند دارند را می‌پژوهد.

ستاره‌شناسی یکی از اندک دانش‌هایی است که علاقه‌مندان ذوقی و غیرحرفه‌ای (آماتور) هنوز در آن نقش مهمی ایفا می‌کنند؛ به‌ویژه در کشف و زیرنظر داشتن پدیده‌های زودگذر. دانش اخترشناسی را نباید با ستاره‌بینی یا تنجیم اشتباه گرفت. ستاره بینی یک «شبه علم» است که می‌کوشد سرنوشت افراد را به وسیلهٔ ردگیری مسیر پیکره‌های آسمانی پیشبینی نماید. با آن‌که این دو رشته یعنی اخترشناسی و ستاره بینی هر دو خاستگاهی مشترک دارند، ولی تفاوت زیادی میان آنهاست.

 

دانشهای مرتبط با اخترشناسی

·         نجوم رصدی

·         اخترزیست‌شناسی: دانش بررسی پیدایش و فرگشت (تکامل) سامانه‌های زیستی در کیهان.

·         اخترسنجی: دانش بررسی جایگاه پیکره‌ها و اجرامِ فلکی در آسمان و دگرگونی در جایگاه آن‌ها. این دانش به تعریف سامانهٔ مختصاتی برای شناسایی جایگاه پیکره‌ها به‌کار می‌رود و هم‌چنین به مسئلهٔ جنبش‌شناسی پیکره‌ها در کهکشان ما می‌پردازد.

·         کیهان‌شناسی: دانش بررسی سراسر کیهان و فرگشت آن.

·         اخترشناسی‌ کهکشانی

·         اخترشناسی فراکهکشانی: دانش بررسی پیکره‌ها (معمولاً کهکشان‌ها) در بیرون از کهکشانِ ما.

·         اخترشناسی سیاره‌ای: سیاره‌شناسی، شناخت و بررسی چگونگی تکوین سیارات بَرگِردِ ستارگان مادر.

·         اخترشناسی ستاره‌ای

·         طرح ستی (SETI) یا جستجوی هوش فرازمینی

ستاره شناس آماتوری

متاسفانه در حال حاضر بسیاری از افراد برداشت اشتباهی از ستاره شناس آماتور (یا همان منجم آماتور) دارند. ستاره شناس آماتور به کسی گفته می‌شود که ستاره‌شناسی کار حرفه‌ای او نباشد و ستاره‌شناسی نیز منبع اصلی کسب درآمد او نباشد. ستاره‌شناسی آماتوری می‌تواند بسیار پیچیده و تا حدی حرفه‌ای شود و استفاده از کلمه آماتور دلیلی بر کوچک بودن و ساده بودن کار ستاره شناسان آماتور نیست. امروزه ستاره شناسان آماتور کمک بسیاری به رشد علم ستاره‌شناسی می‌کنند بدین طریق که اطلاعات لازم را از جای جای مختلف زمین از طریقه‌های مختلف در اختیار ستاره شناسان حرفه‌ای قرار می‌دهند و به کار آنان سرعت میبخشند.

 

ابزارهای اخترشناسی

1.       فیلترها برای عکس برداری از خورشید

2.       تلسکوپ

3.       نقشه آسمان (اطلس آسمان)

4.       دوربین دوچشمی و دوربین تک چشمی

5.       محاسبات ریاضی در اخترشناسی

 نوشته شد توسط  سرکار خانم شیدا

نگاه ‌اجمالی

در زمانهای قدیم ، اخترشناسان به ‌این نکته پی برده بودند که پنج «ستاره» مخصوص ، به تدریج در میان صور فلکی حرکت می‌کنند. آنها این ستاره‌های سرگردان را سیاره نامیدند. نور سیاره‌ها بی‌تغییر است، ولی ستارگان غالبا چشمک می‌زنند. سیاره‌ها هیچ شباهتی به ستارگان ندارند. خورشید یک ستاره نمونه ‌است.

خورشید خود نور و گرما تولید می‌کند، ولی سیاره‌ها فقط با انعکاس نور خورشید درخشان دیده می‌شوند. بیشتر ستارگان بسیار بزرگتر از سیاره‌ها هستند. جرم خورشید هزاران بار بیشتر از جرم سیاره غول‌پیکر مشتری است. ستارگان چشمک‌زن خورشیدهای دیگری هستند که در فاصله‌های بسیار دور از سیاره‌ها واقع شده‌اند.

منظومه شمسی

هر سیاره‌ای که در آسمان شب دیده می‌شود، عضو خانواده خورشید یا منظومه شمسی است. پنج سیاره که با چشم غیر مسلح قابل روئیت هستند، عبارتند از عطارد (تیر) ، زهره (ناهید) ، مریخ (بهرام) ، مشتری (برجیس) و زحل (کیوان). عطارد نزدیکترین سیاره به خورشید است. آن را به راحتی نمی‌توان یافت، زیرا هیچگاه در آسمان فاصله بیشتری از خورشید نمی‌گیرد. زهره نیز نزدیکتر از زمین به خورشید است.

این سیاره درخشان ، هنگام طلوع یا غروب خورشید به خوبی دیده می‌شود و به همین سبب گاه ستاره صبح یا ستاره شام خوانده می‌شود. مریخ به خاطر رنگش به سیاره سرخ مشهور است. دو سیاره غول پیکر مشتری و زحل غالبا قابل روئیت بوده و با نور ثابت زرد رنگ می‌درخشند. مریخ ، مشتری و زحل نسبت به زمین از خورشید دورتر هستند.

کشف سیارات با تلسکوپ

بعد از اختراع تلسکوپ ، اخترشناسان سه سیاره دور دست دیگر را نیز یافتند. اورانوس در سال 1781 میلادی (1160 شمسی) ، نپتون در 1846 میلادی (1225 شمسی) و پلوتو در 1930 میلادی (1309شمسی) کشف شدند. همه ‌این هشت سیاره به همراه زمین در مدارهایی به دور خورشید می‌گردند. گردش همه آنها در یک جهت است. سیاره‌های نزدیکتر به خورشید ، مدار خود را در مدت کوتاهتری می‌پیمایند. عطارد که نزدیکترین سیاره به خورشید است، در 88 روز ، زمین در یک سال و مشتری در 12 سال خورشید را دور می‌زنند.

گردش سیارات

یکی از اخترشناسان بزرگ که حرکت سیاره‌ها را مورد مطالعه قرار داد، یوهانس کپلر ، اخترشناس لهستانی بود. او در سال 1609 میلادی (988 شمسی) کشف کرد که مدار سیارات به شکل دایره‌های کشیده یا بیضی است. هر بیضی دو کانون دارد و در مدار سیارات ، خورشید در یکی از کانونها واقع است، یعنی فاصله سیاره ‌از خورشید ، هنگام گردش در مدار خود ، اندکی تغییر می‌کند.

کپلر موفق شد که چگونگی حرکت سیاره‌ها را کشف کند. اما آیزاک نیوتن ، ریاضیدان انگلیسی ، دریافت که عامل نگهدارنده سیاره‌ها در مدارهایشان ، نیروی گرانشی است. نیروی گرانش زمین سبب می‌شود که همه ‌اجسام به سطح آن سقوط کنند. اگر نیروی گرانش خورشید همواره سیاره‌ها را به طرف خود نمی‌کشید، همه‌ آنها در اعماق فضا پراکنده می‌شدند.

اورانوس

اورانوس به یادبود جد تایتان و به یادبود پدر زحل به ‌این نام نامگذاری شده‌است. این سیاره هفتمین سیاره ‌از خورشید و سومین سیاره مشتری‌گون است. ویلیام هرشل (William Herschel) آن را در سال 1781 میلادی کشف کرد. در ابتدا او تصور کرد که یک ستاره دنباله‌دار است، اما مشاهداتش بر یک مدار بیضی شکل با خروج از مرکز کمی ‌حول خورشید ، دلالت داشت. مدار سیاره‌ای اورانوس درست در حد بینایی چشم غیر مسلح از زمین قرار دارد و قطر زاویه‌ای آن در نقطه مقابل فقط "3.6 است.

نپتون

آخرین سیاره مشتری‌گون و هشتمین سیاره‌ از خورشید ، نپتون است. این همزاد نزدیک اورانوس به عنوان خدای دریا نامگذاری شده ‌است. بین سالهای 1790 تا 1940 میلادی در مدار اورانوس آشفتگیهایی که ‌از یک منبع ناشناخته مشاهده شد، موجب حدس احتمال وجود یک سیاره دورتر گردید. دانشمندان در سالهای 1843 و 1846 میلادی مستقلا مکانیک سماوی نیوتنی را بکار بردند تا جرم و مدار این هشتمین سیاره را از آشفتگیهای اورانوس نتیجه بگیرند.

پلوتو و چاردن

پلوتو نهمین سیاره ‌از خورشید به خاطر خدای زیر جهان ، هیدز (Hades) نامگذاری شده ‌است. از روی زمین ، پلوتو فقط یک تصویر ستاره‌مانند ضعیف در تلسکوپ ایجاد می‌کند. اگر از پلوتو نگاه کنیم، مابقی منظومه شمسی دور به خورشید نزدیک هستند. از این سیاره خورشید نیز فقط به صورت یک ستاره روشن در آسمان به نظر می‌رسد.

اقمار

بسیاری از سیاره‌ها قمرهایی در اطراف خود دارند. از اینرو ، منظومه‌های کوچکی را تشکیل می‌دهند. فقط سه قمر در اطراف تمامی ‌سیارات خاکی در حال چرخش هستند (ماه ما ، دیموس و فوبوس از مریخ) در مقابل ، سیارات مشتری‌گون دارای حداقل پنجاه قمر (بدون در نظر گرفتن چاردن) و همچنین چندین حلقه هستند که شامل تعداد زیادی قمر کوچک می‌باشند. این اجرام ‌از صخره‌های کوچک تا اجرامی‌ به اندازه‌های سیاره‌ای را دربر می‌گیرند.

شهاب‌سنگ

دنباله‌دارها گاه ‌از دورترین بخشهای منظومه شمسی به دیدن ما می‌آیند. در فضای میان سیاره‌ها غبار و سنگ نیز وجود دارد. این سنگهای فضایی که شهاب‌سنگ نامیده می‌شوند، هنگام برخورد با جو زمین به صورت شهاب در می‌آیند و می‌درخشند.

سیاره‌های داخلی

عطارد

عطارد نزدیکترین سیاره به خورشید و نیز کوچکترین سیاره خاکی است. هر سال در حدود سه بار به عنوان ستاره درخشان شامگاهی در نزدیکی افق غروب خورشید و نیز به عنوان یک ستاره صبحگاهی در مشرق ظاهر می‌شود. به خاطر سرعت کم آن نسبت به زمین از لحاظ افسانه‌ای ، خدای روشنی نامیده شده ‌است. در مواقعی ، عطارد در درخشندگی شبیه زحل می‌شود، اما معمولا به واسطه درخشندگی همسایه‌اش ، خورشید ، ناپدید می‌گردد.

زهره

زهره دومین سیاره خاکی از طرف خورشید و نزدیکترین سیاره به زمین است. زهره به عنوان ستاره صبحگاهی و شامگاهی به بیشترین زاویه کشیدگی ˚48 می‌رسد. بیشینه درخشندگی آن تنها بوسیله خورشید و ماه ‌افزایش می‌یابد. زهره ‌الهه عشق نامیده می‌شود و شباهت زیادی در اندازه و جرم به زمین دارد، اما در سایر جهات به مقدار زیادی متفاوت از زمین است.

مریخ

مریخ به رنگ قرمز متمایل به نارنجی دیده می‌شود (رنگ واقعی سیارات) که آن را به خدای جنگ یونانی‌ها مربوط می‌کند. این چهارمین سیاره ‌از طرف خورشید است که در مداری نزدیک به مدار زمین به دور خورشید می‌گردد، بطوری که قابل توجه‌ترین حرکت برگشتی را در نقطه مقابله‌اش به نمایش می‌گذارد. مقابله با یک دوره تناوب نجومی‌ 779.9 شبانه‌روز یا در حدود 26 ماه ‌اتفاق می‌افتد. در این موقع سیاره به یک اندازه زاویه‌ای ظاهری به مقدار ˚180 وارد و ممکن است کاملش در تمام شب دیده شود.

سیارات بیرونی

مشتری

آن سوی مریخ ، از کمربندی سیارکی به اندازه تقریبا Au 3 (واحد نجومی) عبور می‌کنیم و بالاخره به بزرگترین سیاره مشتری‌گون یعنی مشتری که به خاطر نامش سلطان خدایان اولمپیا (Olympia) نامگذاری شده ‌است، می‌رسیم. به دلیل اندازه بسیار بزرگ مشتری ، این سیاره در آسمان شبهای زمین بخصوص در نقطه مقابله یک سیاره خیلی روشن است.

زحل

در ورای مدار مشتری آخرین سیاره ‌از هفت سیاره‌ای که برای پیشینیان ما شناخته شده بود، یعنی زحل قرار دارد که به عنوان پدر مشتری نامگذاری شده ‌است. زحل دومین سیاره بزرگ مشتری‌گون منظومه شمسی است و توسط یک رشته ‌از حلقه‌های بسیار زیبا که به دور آن حلقه زده‌اند، احاطه شده ‌است. در آسمان شب زمین ، زحل به دلیل اندازه بزرگ خود به روشنی می‌درخشند. زیبایی آسمان به خاطر نوارهای روشن حلقه‌های اطراف آن و نیز به خاطر قمرهای زیادش می‌باشد.

مباحث مرتبط با عنوان

• آسمان شب
• اجرام آسمانی
• اورانوس
• پلوتو
• حرکت سیارات منظومه شمسی
• خانواده زمین
• خورشید
• رنگ واقعی سیارات
• زحل
• زهره
• زمین
• شهاب‌سنگ
• صور فلکی
• صور فلکی و فصول سال
• عطارد
• کمربند سیارک
• قوانین کپلر
• مریخ
• مشتری
• مکانیک سماوی
• منظومه شمسی
• نپتون

دید کلی

شهاب یک ذره کوچکی است که معمولا به اندازه یک دانه شن بوده و در فضای بین سیاره‌ای حرکت می‌کند. چنانچه با زمین برخورد نماید، به علت سرعت زیادش در اثر اصطکاک با هوا تا حد سفید شدگی گرم می‌شود و مولکولهای گازی را یونیزه کرده و باعث تشعشع نور می‌شود. تقریبا تمام شهابها قبل از اینکه به سطح زمین برسند، تحلیل می‌روند و بعضی اوقات یک شهاب بزرگ و بسیار روشن در آسمان ظاهر می‌شود که ممکن است در حین پرواز شکسته شده یا حتی منفجر گردد.

سرعت شهاب

سرعت یک شهاب نسبت به یک ناظر زمینی ، جمع سرعت مداری شهاب و زمین است. زمین در روی مدار بیضی خود با سرعت متوسط 30 کیلومتر در ثانیه حرکت می‌کند (حرکت انتقالی زمین). چنانچه یک شهاب در یک مدار سهمی شکل حرکت کند، سرعت آن در نزدیکی زمین تقریبا 42 کیلومتر در ثانیه است. در صورتی که سرعتهای دو مدار در خلاف جهت یکدیگر باشد، سرعت نسبی شهاب در موقع ورود به جو زمین برابر 72 = 30 + 42 کیلومتر در ثانیه است.

سنگهای آسمانی

شهابها پس از ورود به جو زمین سریعتر از مولکولهای هوا حرکت می‌کنند. وقتی که به طرف زمین می‌آیند، هوا را در جلو خود فشرده کرده و به اندازه‌ای گرم می‌شوند که لایه سطحی آنها ذوب گردیده و از بین می‌روند. اغلب شهابها قبل از رسیدن به زمین کاملا نابود می‌شوند. آنهایی که به زمین می‌رسند، به نام سنگ آسمانی (شهاب سنگ) معروفند.

سنگهای آسمانی بسیار کوچک

اصطلاح سنگهای آسمانی بسیار کوچک به شهابهایی اطلاق می‌شود که به اندازه‌ای کوچک هستند که بدون هیچ تخریبی از جو زمین عبور می‌کنند. اندازه چنین ذراتی در حدود 3 یا 4 میکرون است.

حفره‌های شهابی

در صبح 12 فوریه 1947 یک سنگ آسمانی در دامنه‌های صخره‌ای در شرق سیبری سقوط کرد. هیئت اعزامی به سرپرستی وی. جی. فسنکوف (V. G. fessenkov) بیش از 100 حفره بزرگ و کوچک که بزرگترین آنها عمقی در حدود 15 تا 20 متر و قطر 40 متر داشت، پیدا کردند. جرم شهابهایی که برای بوجود آمدن حفره‌های شهابی کافی باشند، در حدود 10⁹ گرم و حجم آن تقریبا 10 متر مکعب است.

مباحث مرتبط با عنوان

• اجرام آسمانی
• اندازه شهاب سنگها
• تاریخ شهاب سنگها
• مطالعه شهاب سنگها
• شهاب سنگ تانگاسکا
• شهابواره
• ماده آلی در شهابسنگها

احتمال برخورد شهاب‌سنگ 2004MN4 به کره زمین

شهاب‌سنگ 2004MN4 که در تابستان سال ۲۰۰۴ میلادی برای نخستین بار رصد شد خیلی سریع به یکی از جنجالی‌ترین اجرام آسمانی که احتمال برخورد با کره زمین برای آنها بالاست تبدیل شد. این شهاب‌سنگ که قطر تقریبی آن حدود ۳۲۰ متر است در صورت برخورد با زمین قدرت انفجاری معادل ۸۵۰ مگاتن یعنی حدود ۶۵۰۰۰ برابر بمب اتمی هیروشیما خواهد داشت.

مدار گردش این شهاب‌سنگ بدور خورشید (که معادل ۳۲۳ روز است) با مدار گردش کره زمین بدور خورشید در روز ۱۳ آوریل هر سال تلاقی می‌کند. بر اساس محاسبات اولیه، در ۱۳ آوریل ۲۰۲۹ میلادی، این شهاب‌سنگ از فاصله‌ای بسیار نزدیک معادل ۳۵۰۰۰ کیلومتری زمین خواهد گذشت! (برای مقایسه این فاصله، ماهواره‌های ژئوسنکرون در مدار ۳۶۰۰۰ کیلومتری زمین قرار دارند و ماه در فاصله حدود ۳۸۰۰۰۰ کیلومتری زمین است). این فاصله در مقیاسهای نجومی آنقدر کوچک است که عملاً در محدوده خطای محاسبات دینامیک تعیین مدار حرکت این شهاب‌سنگ قرار می‌گیرد. چون شهاب‌سنگها دارای اشکال منظم هندسی نیستند و اطلاعات فیزیکی دقیقی از آنها در دست نیست، پیش‌بینی دقیق مسیر حرکت آنها در آینده عملاً غیر ممکن است. بهمین دلیل معمولاً احتمال برخورد و محدوده فضایی احتمال حضور جرم آسمانی برای آنها تعیین می‌شود. مثلاً برای شهاب‌سنگ 2004MN4 با آنکه مرکز محدوده عبور شهاب‌سنگ از ۳۵۰۰۰ کیلومتری کره زمین می‌گذرد ولی احتمال برخورد مستقیم با زمین هم بمیزان حدود 2.7% یا ۱ به ۳۷ وجود دارد. البته این رقم هر چند وقت یکبار توسط مراکز ردیابی اجرام نزدیک زمین بروز می‌شود. این احتمال در مقیاس تورینو، که معیاری برای میزان خطرناک بودن یک جرم آسمانی برای کره زمین است، معادل ۲ می‌باشد (مقیاس تورینو از صفر برای احتمال صفر برخورد تا ۱۰ که بیانگر احتمال برخورد صد درصد همراه با نابودی کامل نسل بشر و ایجاد زمستان جهانی می‌باشد تغییر می‌کند). البته اخیراً این شهاب‌سنگ به مقیاس ۱ نزول کرد ولی احتمال بالا رفتن آن در آینده باز هم وجود دارد. در حال حاضر تنها سه جرم آسمانی دارای مقیاس تورینو معادل ۱ هستند.

حتی اگر این شهاب‌سنگ در بهار ۲۰۲۹ به زمین برخورد نکند، یک نمایش خیره کننده از نور و اثرات نامعلوم دیگر را بدنبال خواهد داشت و قطعاً روز جمعه ۱۳ آوریل آن سال برای مردم کره زمین روزی هراس‌آور خواهد بود (بعضی‌ها روزهای جمعه‌ای که تاریخ آنها ۱۳ باشد را کلاً نحس می‌دانند و همین تقارن از هم اکنون باعث اضطراب خیلی‌ها شده).

اطلاعات تکمیلی:
- گروه کاری اجرام آسمانی نزدیک زمین (وابسته به ناسا)
- پلاگین جاوا که مسیر حرکت شهاب سنگ 2004MN4 را شبیه سازی می کند (برای سالهای دور دقت زیادی ندارد).
- اطلاعات بیشتری در باره شهاب سنگ 2004MN4 در سایت ویکی پدیا
- وب سایت اختصاصی شهاب سنگ 2004MN4

موجودات فرازمینی : از خیال تا واقعیت

 طرح های انجام شده برای ارتباط با موجودات فرازمینی کدام اند؟ آیا اصلا چنین موجوداتی وجود دارند ؟ 

هر چند زمانی غیر عادی به نظر می‌رسید، اما اکنون جستجو برای یافتن هوشمندی فرازمینی به طور وسیعی مورد توجه قرار گرفته و به یک رشته علمی تبدیل شده است. این رشته با علوم متفاوت از قبیل نجوم ، فیزیک ، شیمی ، فناوری اطلاعات و زیست شناسی درگیر است. پیشتر پژوهشگران این رشته برای گوش دادن به سیگنالهای مصنوعی که از فضا می‌آیند، از تلسکوپهای رادیویی استفاده می‌کردند. این در حالی است که تعداد اندکی نیز در جستجوی روش‌های انتقال لیزری هستند. هر پیام آگاهانه‌ای ، باید به شکلی که بتوان آن را رمزگشایی کرد. بشر زمینی قبلا پیام‌های خود را فرستاده است ولی همچنان در جستجوی دریافت سیگنالی از فضا است. راستی فکر کرده‌اید که امکان دارد در حالی که این مقاله را می‌خوانید کاوشگر ویجر پیامی بفرستد که نشان دهنده برخوردش با موجودات زنده و هوشمند فضایی باشد؟ آیا از شنیدن چنین خبری خوشحال شده‌اید؟ حدود نیم قرن پیش (در دهه 1950 میلادی) و در اوایل پیدایش نجوم رادیویی ، جوانی بنام فرانک دریک متوجه شد، تلسکوپهای رادیویی ابزار ایده آلی برای ارتباط مخابراتی با موجودات فرازمینی به شما می‌روند. ابزاری که می‌توانند سیگنالها را دریافت کنند و سیگنالی بفرستند. دیری نپایید که ستاره شناسان دیگری نیز در این کار تحقیقی به دریک پیوستند. پیشنهاد جاه طلبانه آنان طرح سایکلوپس بود، که برا اساس آن یک ردیف 1500 واحدی از تلسکوپهای رادیویی کنار هم قرار می‌گرفتند. اما این طرح آنقدر پرهزینه بود که از حد تخته رسم بیرون نرفت. در سال 1974 ، تلسکوپ رادیویی آرسیبوه واقع در پورتوریکو پیامی به ستارگان فرستاد. این پیام شامل 1679 پالس قطع و وصل بود که به سوی خوشه کروی M13 گوی متراکمی از ستارگان که با ما 25 هزار سال نوری فاصله دارند نشانه روی شد. یک موجود هوشمند فضایی خواهد فهمید که عدد 1679 حاصل ضرب عدد 23 در 73 است که به صورت پالس در مستطیلی به عرض 23 ستون و طول 73 ردیف قرار گرفته است. این مستطیل ، دیاگرام تصویری را می‌سازد که بیانگر مبانی حیات روی کره زمین است. موج رادیویی پیام آرسیوه را حمل می‌کنند. این اشعه می‌تواند با سرعت نور ، حتی در پرغبارترین نواحی فضا حرکت کند و برای مخابرات فرازمینی نیز مناسب است. ناسا پروژه ستی را در سال 1992 میلادی اعلام کرد، اما وقتی سیاستمداران این پروژه را لغو کردند، دانشمندان بوجه خاصی را دریافت کرده و با تغییر نام پروژه ، آن را فونیکس خواندند. آنها پژوهش خودرا در «گرین بنک» واقع در ویرخبیای غربی متمرکز کردند، اما تلسکوپهای سراسر جهان را مورد استفاده قرار دادند. ستی در سال 1959 که یعنی هنگامی که کپسی کوکنی و فیلیپ مورسیون مقاله در جستجو برای مخابرات بین ستاره‌ای ، را در روزنامه علمی نیچر انتشار دادند، آغاز شد. در سال 1965 ، فرانک دریک ، پروژه "ازما" را آغاز کرد که نخستین کارش تلسکوپ رادیویی برای سیگنالهای مصنوعی بود. کاوشگران مشتری و زحل به نام‌های پایونیر 10 و 11 در سال‌های 1972 و 1973 در حالی پرتاب شدند که هر یک پلاک حکاکی شده‌ای را با پیام اولیه‌ای از زمین همراه داشتند، با این قصد که این پیام‌ها توسط هر موجود فرازمینی که ممکن است با این کاوشگران بعد از خروج از منظومه شمسی برخورد کند، خوانده شود.

در سال 1977 ، یک تلسکوپ رادیویی واقع در اوهایو ، سیگنال(Wow )را دریافت کرد. این قویترین و نامشخص‌ترین پیام بود و دیگر هرگز دریافت نشد.

• دانشمندان در تلاشند به خاطر افزایش سر و صدای الکترونیکی ، ستی را در طرف دور یا نامرئی ما ، قرار دهند تا از تداخل صداهای روی زمین دور باشد. به این منظور دانشمندان ستی ، حتی مکانی را پیدا کرده‌اند که واقع در دهانه 100 کیلومتری ساها در ماه است.

 

منبع : http://www.parssky.com/news/articles/default.aspx?NewsID=1155097765&Cat=Astrobiology

سیاره مادر

سیاره مادر ما کره زمین در منظومه شمسی منحصر به فرد است. دریاهای وسیع - قطب های پوشیده از یخ های روان و دوره های همیشگی بارش باران همه به علت امکان وجود آب به سه صورت فیزیکی ( جامد- مایع -گاز) پدید آمده اند. تمامی شگفتی های حیات که ما آنها را می شناسیم تنها به علت وجود آب خصوصا حالت مایع آن شکل گرفته است. و این ماده حیاتی است که کره زمین را منحصر به فرد ساخته است.
خیلی از دانشمندان با توجه به اینکه تاکنون در هیچ نقطه منظومه شمسی آثار حیات مشاهدا نشده به این نتیجه رسیده اند که احتمال وجود حیات از آنچه در گذشته تصور می شد کمتر است.
کره زمین از هر جهت نسبت به سایر سیارات برتر نیست. سیاره کیوان از کره زمین زیبا تر است. سیاره مشتری از کره زمین بزرگتر و سیاره تیر از کره زمین سریعتر حرکت می کند. اما با اینهمه کره زمین معیار سنجش قرار گرفته است. کره زمین از سمت خورشید سومین سیاره منظومه شمسی است و یک قمر دائمی دارد که بسیاری از موجودات زنده از آن به عنوان ساعت استفاده می کنند.

کره زمین در طول زمان به وسیله عوامل جوی - تغییرات لایه های زمین و حتی مو جودات زنده و حیات روی آن کاملا تغییر یافته است. حتی برخی از دانشمندان معتقد هستند که حیات بر روی کره زمین نقش عمده ای در به وجود آوردن هماهنگی مکانیسم های این کره داشته است. هماهنگی هایی که قبلا تصور میشد صرفا بر اثر عوامل موجود در طبیعت و زمین به وجود آمده است.

measurement:

قطر کره زمین در خط استوا 12756 کیلومتر است. شکل آن کاملا کروی نیست بلکه به علت زمین به دور محور خود می چرخد در برخی از نقاط به مقدار کمی دارای بر آمدگی است که این مقدار در قطبین کاملا واضح به نظر میرسد.
فرورفتگی قطبها تنها علتی نیست که بان به آن کره زمین را یک جسم کاملا کروی بدانیم علاوه بر آن نیمکره جنوبی به مقدار جزئی از نیمکره شمالی بزرگتر است.

مقدار این اختلاف جزئی ست اما می توان آن را به وسیله ابزار علمی اندازه گرفت. حتی میزان برخی از ناهماهنگی های موجود در شکل کره زمین را می توان با اندازه گرفتن مقدار انحرافی که ماهواره ها هنگام گذستن از بالای آن مناطق پیدا می کنند به دست آورد.

کره زمین در بین سیاره های داخلی از همه بزرگتر و سنگین تر است . اگرچه ممکن است در مقایسه با غول های گازی به نظر کوچک بیاید . با اینهمه برای اندازه گرفتن محیط آن در خط استوا به متری با طول 40070 کیلومتر احتیاج است.!!!
به بیان دیگر اگر می توانستید با اتو مبیلی با سرعت 88 کیلو متر در ساعت و بدون تو قف به دور خط استوا رانندگی کنید 19 روز مسافرت شما طول می کشد.

نظرات خود را با ما در میان بگذارید

 

معمولا با نظر انداختن به آسمان چه می بینید؟ شاید پیش خود بگویید که این چه سوالی ست. در روز که نور شدید خورشید اجازه نگاه کردن به آسمان را نمی دهد- در شب هم اگر در استانهای کویری باشیم خیل عظیمی از ستارگان قابل روئت است و اگر در شهر های پر جهعیت و یا به عبارتی (کلان شهر ها !!!) باشیم که سعادت دیدن ستارگان را هم نداریم!.

اما جالب است که بدانید که ایران در نیم کره شمالی سطح زمین واقع است و این خود امتیازی برای دیدن چیز هایی به غیر از ماه و خورشید و ستارگان را برای ساکنانش فراهم می سازد. نه تنها ستارگان و سیارات را می توان در شب دید بلکه سحابی تیره - خوشه ستاره ها کهکشان ها و ابر های فروزانی را که از گازهای گرم به وجود آمده اند نیز می توان دید.
بسیاری از دیدنی ها ضعیف و کم رنگ هستند و بدون ابزار نمی توان آنها را رصد کرد. این اجرام فقط با تلسکوپ های قوی قابل دیدن هستند. جالبتر آنکه هر جرمی در آسمان بر اساس درخشندگی که دارد درجه بندی می شود و این درخشندگی را با اعدادی تعیین میکنند.
با تعجب می بینیم که اجرام روشن تر عدد قدر کمتری دارند. برای مثال قدر سیاره ناهید -4.4 است. اجرام تیره ارقام قدرشان بیشتر است. اما کم نور ترین جرمی را که می توان بدون وسیله دید قدری معادل +6 دارد.!!
اگر یغلاوی را به عنوان راهنما در نظر بگیریم و خط فرضی در امتداد منحنی دسته آن بکشیم و همان مسیر را ادامه دهیم خط فرضی ما از چهارمین ستاره درخشانی که در آسمان می توانیم ببینیم یعنی سماک رامح عبور خواهد کرد.
کهکشان ما یعنی کهکشان راه شیری مانند مسیر شیری رنگی از نور به نظر می آید که در پهنه آسمان گسترده شده است.

یکی از شکفتی های آسمان نیمکره شمالی مشاهده کهکشان آندرومدا (زن با زنجیر) می باشد. در آسمان شب این کهکشان با دود کمرنگی به نظر می رسد.
ادوین هابل ستاره شناس آمریکایی برای اولین بار در سال 1933 فاصله کهکشان آندرومدا با زمین را انداز گیری کرد.
اکنون می دانیم که آندرومدا حدود 2 میلیون سال نوری با ما فاصله دارد. شکل آن بسیار شبیه کهکشان راه شیری ست و بازو های مارپیچی کامل دارد.
بزرگی کهکشان آندردمدا 2 برابر کهکشان راه شیری ست و سه برابر کهکشان ما ستاره دارد.

حال فکر میکنم این مزیت خوبی برای کلیه کشور های واقع بر نیم کره شمالی باشد. و نیز برای ما!! این میتواند مژده باشد برای کلیه علاقمندان به علم نجوم و ستاره شناسی.

نظرات و پیشنهادات خود را با ما در میان بگذارید

انسلا دوس

انسلادوس، قمري به قطر ۵۰۰ کيلومتر در مدار زحل است که ويليام هرشل آن را در سال ۱۷۸۹ يافت. انسلاوس در مداري بسيار دايره اي و با تمايل زاويه اي بسيار کم از صفحه مداري زحل در فاصله حدود 240،000 کيلومتري از اين سياره و در نزديکي مرز بيروني حلقه هاي زحل قرار دارد. اين قمر به دنياي سپيد معروف است و مقام بهترين بازتاب کننده نور را در جمع اقمار منظومه شمسي دارد. چگالي اين قمر مانند بيشتر اقمار زحل، حدود ۵/۱ گرم بر سانتي متر مکعب است، يعني فقط کمي بيشتر از آب که نشان مي دهد، ساختار آن از يخ است. اما بيشتر اقمار زحل و ديگر سيارات گازي سطح يخي پوشيده در غبار دارند، غباري که حاصل برخوردهاي فضايي بسياري است که سطح اين اقمار را با گودال هاي پر شمار آبله رو مي کند.

اما در انسلاودس بيش از نيمي از سطح قمر عاري از دهانه هاي برخوردي پر شمار است. اين بخش بزرگ قمر سطحي نسبتا هموار دارد. به نظر مي رسد پوششي تازه از يخ سطح انسلادوس را چنين روشن و سپيد کرده است. تصور مي شود که از درون گرم انسلادوس يخ گرم شده پيوست به سطح مي رسد و آثار برخورد را حذف مي کند و حتي احتمالا يخ فشانهايي بر اين قمر مانند فعاليتهاي آتشفشاني پودري از يخ و گاز را به فضاي اطراف انسلادوس پرتاب مي کنند که اين ذرات به مرور بر سطح آن نشسته و سبب سپيدي آن شده است.

اما تصاوير تازه کاسيني، فضاپيمايي که از تير ۱۳۸۳ در مدار زحل مي گردد نزديک ترين نگاه بشر به سطح اين قمر است. کاسيني در ۲۳ تير در پروازي استثنايي به فاصله ۱۷۵ کيلومتري از سطح انسلادوس رسيد، چنان نزديک که در برخي تصاوير جزييات تا حد ۳ متر در پيکسل مشخص شده است و صخره هاي کوچک بر سطح انسلادوس پديدار شده اند. البته تصاوير رسيده هنوز پردازش نشده اند و تا ماه ها بعد دانشمندان سرگرم بررسي آنها خواهند بود. در دو تصوير بالاي اين صفحه سطح انسلادوس را هنگامي مي بينيد که کاسيني در فاصله حدود ۲۱۰ کيلومتري سطح قمر بوده است. تصوير راست با دوربين ميدان ديد باز فضاپيما گرفته شده است و جزيياتي تا حد ۳۷ متر در پيکسل را نشان مي دهد و تصوير با دوربين ميدان ديد بسته جزييات سطح را به ۴ متر در پيکسل رسانده است.

زهره و مشتری

ملاقات دو سياره درخشان زهره و مشتری منظره خيال انگيزی را بر فراز افق غربی پس از غروب خورشيد خلق کرده است.

در امتداد بازوي كشيده تان به شستتان نگاه كنيد. زاويه خيلي بزرگی به نظر نمي رسد، امّا در شامگاه پنجشنبه دهم شهريور براي پوشاندن دو سياره كافي خواهد بود. در اين شبها بعد از غروب خورشيد، در جايی با افق غربی نسبتا باز به طرف غرب نگاه كنيد، تا شاهد منظره اي استثنايي باشيد. زهره و مشتري كه پرنور ترين سيّاره هاي آسمان شب هستند، نزديك تر مي شوند تا ديداري تازه کنند و چند شب خاطره انگيز را بر جاي بگذارند. اين پديده زيبا كه اوج آن طي شبهاي نهم تا يازدهم شهريور قابل مشاهده است، فرصت خوبي براي رصدگران آسمان با دوربين های دوچشمی و عكّاسان آسمان شب به شمار مي رود. كافي است 20 تا 60 دقيقه پس از غروب آفتاب، افق غربي را براي يافتن دو نقطه نوراني جستجو كنيد.

"ستاره" درخشان تر، سيّاره زهره است كه از قدر 4- مي درخشد. مشتري نيز كه در بالا و سمت چپ زهره و از قدر 1.7- نورافشاني مي كند در غروب دهم شهريور به نزديك ترين فاصله از آن می رسد و قبل از اينكه با ناپديد شدن در فروغ خورشيد در اوايل مهر، زهره را در آسمان شامگاهي ترك گويد، کماکان هر شب منظره زيبايی در افق غربی همراه با زهره ايجاد می کند.

با تاريك شدن بيشتر آسمان، ستاره نوراني سماك اعزل ( آلفا-سنبله) هم به اين زوج نوراني اضافه مي شود. هلال جوان ماه در شامگاه 15 و 16 شهريور به اين ميهماني تماشايي مي پيوندد. اين مقارنه بسيار زيبا پس از غروب چهارشنبه ñö شهريور به اوج زيبايی خود می رسد. در آن هنگام هلال باريک ماه با 13 درصد بخش درخشان در 3 درجه ای زهره و 9 درجه ای مشتری است، در حالی که زهره و مشتری در فاصله 5 درجه ای هم اند و ميان آن دو سماک اعزل می در خشد.

امّا اين اجرام كه با حضور خود در نزديکی هم خالق مناظري چنين بديع هستند، از راه هاي دوري به ملاقات هم در آسمان شامگاهي ما آمده اند. زهره در هنگام مقارنه 16 شهريور 165 ميليون كيلومتر از زمين فاصله دارد، در حالي كه مشتري بيش از 5 بار دورتر يعني فاصله 920 ميليون كيلومتري نور افشاني مي كند. ماه در فاصله 390000 كيلومتري قرار دارد و سماك اعزل با فاصله حدود 2500 ميليون ميليون كيلومتر در پس زمينه مي درخشد! اين فواصل زياد در نجوم به وسيله ي مدّت زماني كه نور آن ها را مي پيمايد، سنجيده مي شوند. با اين مقياس، براي مثال، زهره در حدود 10 دقيقه نوري و مشتري 52 دقيقه نوري با ما فاصله دارد و پرتو هاي نوري كه از سماك اعزل به چشم ما مي رسند، 250 سال پيش از سطح اين ستاره به راه افتاده اند!

نظرات و پیشنهادات خود را نیز با ما در میان بگذارید.